Hồ sơ điểm đến · 01

Tả Phìn — Nơi những
câu chuyện Dao còn được kể

Ghi chép từ Sả Séng · Vũ Thị Nhật

Tả Phìn nằm trong thung lũng cách trung tâm Sa Pa khoảng 12 km, đi xe máy khoảng 30 phút. Đây là một trong những xã có cộng đồng người Dao Đỏ đông và giữ được nhiều nét văn hoá truyền thống nhất Sa Pa.

Talenam đến Tả Phìn không theo lịch trình du lịch. Tôi đến để ở lại — vài ngày, vài tuần — đủ lâu để người ta biết tên tôi, để tôi biết tên họ, để những câu chuyện được kể ra không phải theo kịch bản.

Ai sống ở Sả Séng

Bản Sả Séng (xã Tả Phìn, tỉnh Lào Cai) là nơi tôi hay lui tới. Ở đây tôi được gặp những người mà tên họ, khuôn mặt họ, câu chuyện họ đã trở thành một phần trong hành trình Talenam.

**Bác Chảo Lở Mẩy**, 59 tuổi. Người có nụ cười ấm và hàm răng nhuộm đen bóng — một nét đẹp truyền thống mà thế hệ phụ nữ Dao Đỏ trước đây gìn giữ.

**Bác Chảo Mẩy Khé**. Mỗi lần gặp, tôi lại được nghe thêm một câu chuyện — về nếp nhà, về cách người Dao sống với rừng, sống với nhau.

**Em Chảo Mẩy Thanh**. Một người trẻ Dao đang tiếp nối những gì thế hệ trước để lại theo cách của riêng mình.

Bác Chảo Mẩy Khé đang thêu tay — Bác Chảo Mẩy Khé đang thêu. Từng đường chỉ vàng trên nền chàm đen là cách mà văn hoá Dao Đỏ được giữ — không phải trong bảo tàng, mà trong tay người còn sống, còn làm mỗi ngày.

Chữ Nho vẫn còn

Người Dao Đỏ ở đây vẫn dùng chữ Nho trong các nghi lễ và ghi chép của mình. Ở Sả Séng, tôi may mắn được gặp thầy Chảo Vần Siệu — một trong những người còn viết được.

Thầy viết trên gỗ, bằng bút mực, theo cách thầy đã học từ những người đi trước. Tôi không kể ở đây chữ đó nghĩa gì — có những điều thuộc về cộng đồng và chỉ người trong cộng đồng mới đủ tư cách kể. Nhưng tôi có thể nói: ở Sả Séng, chữ ấy vẫn còn.

Thầy Chảo Vần Siệu đang viết chữ Nho trên tấm gỗ — Thầy **Chảo Vần Siệu** viết chữ Nho trên tấm gỗ. Một hình ảnh mà ít người đến Tả Phìn theo tour ngày có cơ hội thấy tận mắt.

Lễ Bắc Cầu

Trong một lần đến Tả Phìn, tôi được gia đình bác Chảo Lở Mẩy cho phép có mặt trong lễ Bắc Cầu — một nghi lễ quan trọng trong đời sống tâm linh của người Dao, được tổ chức cho bác. Thầy cúng Chảo Vần Siệu chủ trì.

Tôi không kể chi tiết nghi thức ở đây. Nhưng tôi có thể nói rằng được ngồi trong không gian đó, được nhìn thấy sự trân trọng mà người ta dành cho một người thân, là một kỷ niệm tôi mang theo rất lâu.

Thầy Chảo Vần Siệu đang chủ trì lễ Bắc Cầu — Thầy Chảo Vần Siệu chủ trì lễ Bắc Cầu cho bác Chảo Lở Mẩy tại Sả Séng.

Những buổi sớm ở bản

Nhưng Tả Phìn không chỉ có nghi lễ. Nó còn là những buổi sớm bình thường — người ra đồng, người cho vịt ăn, người dắt trâu đi qua bờ ruộng ướt sương. Đây là nhịp sống mà tôi tin khách sẽ nhớ lâu hơn cả những gì được sắp xếp cho họ xem.

Ông Chảo Quẩy Vạng dắt trâu ra đồng — **Ông Chảo Quẩy Vạng** dắt trâu ra đồng. Một buổi sớm bình thường ở Sả Séng.

Cho đàn vịt ăn bên ruộng lúa — Cho vịt ăn bên rìa ruộng lúa. Cảnh này lặp lại mỗi ngày, không ai chụp — trừ khi có ai đó chịu ngồi lại đủ lâu để thấy nó đáng chụp.

Nếu bạn đến Tả Phìn

Khoảng cách: Khoảng 12 km từ trung tâm Sa Pa, đi xe máy khoảng 30 phút
Mùa đẹp: Tháng 9–10 (lúa chín) và tháng 3–4 (hoa đào, mận rừng)
Nghỉ lại: Có nhiều homestay do bà con Dao mở
Gợi ý: Nên đi ít nhất 2 ngày 1 đêm, để có thời gian ngồi lại — không chỉ chụp ảnh rồi về

Talenam đang làm gì ở Tả Phìn

Hiện tại Talenam chưa bán tour, chưa bán dịch vụ. Điều tôi đang làm là ghi chép, kể lại, và xây dựng một mối quan hệ dài hạn với bà con — để khi Talenam có sản phẩm, thì sản phẩm đó thực sự mang lại giá trị cho cả khách và cộng đồng.

Nếu bạn quan tâm đến Tả Phìn và muốn theo dõi hành trình này, hãy kết nối với tôi qua Facebook Talenam hoặc email hello@talenam.com.

Bà Dao Đỏ đi trên đường mòn ra khỏi bản — Một buổi trưa ở Sả Séng.